Un dos templos máis singulares de Ferrol
A Capela da Mercé é unha das obras máis representativas do arquitecto Rodolfo Ucha Piñeiro e un dos templos máis singulares da cidade. Dedicada a Nosa Señora da Mercé, é o corazón espiritual do Colexio Tirso de Molina.
Nela a comunidade educativa celebra a Eucaristía, e as súas portas están abertas ás familias e a quen queira achegarse a coñecela.
Dunha fábrica de chocolate a un templo
A presenza dos frades mercedarios en Ferrol comezou o 10 de agosto de 1908, cando a comunidade, dirixida polo padre Ramón Serratosa, se estableceu na rúa Magdalena. En 1910 trasladáronse a un edificio no cruzamento da rúa María coa rúa Arce, xunto a unha antiga fábrica de chocolate coñecida como San Ramón, na actual praza de Amboaxe. Alí fundaron o Colexio da Mercé, hoxe Tirso de Molina.
Co desexo de levantar un templo propio, a Orde adquiriu en 1919 o soar daquela fábrica. O edificio demoleuse e ese mesmo ano encargouse o proxecto a Rodolfo Ucha Piñeiro, aínda que diversas dificultades técnicas atrasaron o inicio das obras ata 1925.
O gran impulsor foi o padre Luis Barros, superior da comunidade mercedaria e verdadeiro promotor do proxecto. Tras apenas un ano de traballos, o templo inaugurouse solemnemente o 12 de decembro de 1926, cunha Eucaristía acompañada polo coro da Armada.
O traballo de grandes artistas
A capela é froito do traballo conxunto dalgúns dos mellores artistas e artesáns do seu tempo. O proxecto deseñouno e dirixiuno Rodolfo Ucha Piñeiro, arquitecto municipal de Ferrol e máximo representante do modernismo e o eclecticismo ferrolán, que concibiu un edificio onde arquitectura, escultura, pintura e artes decorativas forman un conxunto integrado. A construción executouna o contratista portugués Antonio Alfonso de Viana.
A ornamentación escultórica é obra de Agustín López Mirás, profesor da Escola de Artes e Oficios de Ferrol. Os altares e confesionarios tallounos o escultor compostelán José María Rivas; as vidreiras do presbiterio e do teito deseñounas Camilo Díaz Baliño, figura clave da arte galega do primeiro terzo do século XX; e o Sagrario é obra do ourive Santiago Rey Montero.
Un neogótico que busca o ceo
A capela pertence ao neoeclecticismo dos anos vinte, cunha clara linguaxe neogótica. A elección non foi casual: a parcela apenas tiña sete metros de anchura, o que obrigou a Ucha a potenciar a verticalidade.
A fachada elévase mediante un gran arco conopial, pináculos e unha decoración de inspiración gótica combinada con delicados motivos vexetais modernistas. Nela recoñécense os símbolos da Orde da Mercé: os seus escudos e as cadeas que lembran a misión redentora dos mercedarios, dedicada á liberación dos cativos. O resultado é un edificio elegante e esvelto, de extraordinaria presenza na praza de Amboaxe malia o reducido do soar.
Unha nave luminosa
Ao entrar sorprende a sensación de amplitude. A igrexa é dunha única nave, un espazo limpo que dirixe a mirada cara ao presbiterio. A cuberta é unha elegante bóveda oxival de ladrillo con nervios de formigón armado, unha solución moi innovadora para a época.
No seu centro destaca unha gran estrela de vidreiras policromadas cos catro tetramorfos: a aguia de san Xoán, o anxo de san Mateo, o touro de san Lucas e o león de san Marcos. Ademais de embelecer o templo, permite a entrada de luz natural e a ventilación. A luz filtrada polas vidreiras crea un ambiente de recollemento.
As imaxes
O patrimonio escultórico da capela percorre máis dun século de historia, fe e arte. Presidindo o templo érguese o retablo maior neogótico, obra de José Rivas, coroado pola imaxe titular de Nosa Señora da Mercé. A ambos os lados sitúanse San Pedro Nolasco, fundador da Orde, e San Ramón Nonato. Na capela lateral reciben culto o Cristo Redentor, Nosa Señora dos Cativos e, desde 2024, Noso Pai Xesús da Humildade no Bico de Xudas. Varias destas imaxes procesionan na Semana Santa de Ferrol.
Luz e símbolo
Un dos maiores tesouros da capela son as súas vidreiras. As do presbiterio, deseñadas por Camilo Díaz Baliño e executadas pola Vidriería Hércules da Coruña, representan catro figuras da historia mercedaria: o rei Xaime I de Aragón, san Pedro Pascual, o beato Juan Infante e a beata Esclaramunda de Foix.
Sobre o coro, outras vidreiras dos talleres da Viuda de Bertrand (Barcelona) amosan dezaseis personaxes vinculados á Orde da Mercé. Xunto á luz cenital, converten o interior nun espazo onde arquitectura, luz e simbolismo se funden.
A Capela da Mercé non é só un edificio relixioso: é froito da colaboración de arquitectos, escultores, pintores e artesáns excepcionais, testemuño do crecemento de Ferrol no primeiro terzo do século XX e un lugar onde a espiritualidade, a arte e a historia seguen atopándose cada día.
Horarios de misa
| Día | Hora |
|---|---|
| De luns a venres | 11:00 |
| Sábados (agás festivos) | 19:00 |
| Domingos e festivos | 11:00 e 12:00 |
Confesións antes de cada Eucaristía. Os horarios poden variar en período de vacacións; consulta calquera cambio en Contacto.
Audioguía
Escoita a explicación da capela. · Listen to the guided tour of the Chapel.